Historia do końca II wojny
Ogień towarzyszy ludziom od dawna. Mógł on być pomocny, ale również stanowił dla nich zagrożenie. Powstawanie dużych skupisk /osiedli/ ludzkich, zmiana charakteru zabudowy /szczególnie w miastach/ związana była nieodłącznie z możliwością zaistnienia pożaru. Czynnikiem sprzyjającym jego rozwojowi był tu materiał używany do budowy domów, charakter zabudowy i w głównej mierze niski poziom świadomości i nieumiejętne obchodzenie się z ogniem. W miarę rozwoju skupisk ludzkich zakres spustoszeń poczynionych przez ogień wzrastał. Zaczęto organizować się i doskonalić metody i formy walki z pożarami. Na mocy zarządzeń władz miejskich do gaszenia pożarów wyznaczano poszczególne cechy rzemieślnicze. W dawnej Warszawie w 1614 roku obowiązywał szczegółowy podział zadań przy gaszeniu ognia a mianowicie:
- wożenie wody do pożaru - słodownicy i piekarze
- do lozaków i drabin - murarze, cieśle i kowale
- do siekier - stolarze, kołodzieje, stelmachy
- do kubłów albo sikawek - kramarze, krawcy, szewcy, rymarze.
Pod koniec XVII wieku zakup i utrzymanie sikawek i beczek konnych, jak też i wyznaczanie osób do kierowania działaniami gaśniczymi leżało w gestii miasta.
W 1778 roku uchwalono tzw. "porządki ogniowe". Wynikało z nich, że ówczesne miasto dysponowało sikawkami z wężami, drabinami różnej wysokości, lozakami ze "szprycami". Opiekę na sprzętem sprawował szprycmajster przemianowany później na intendenta ogniowego.
Wraz ze wzrostem uprzemysłowienia, rozwojem licznych manufaktur i fabryk rola cechów rzemieślniczych w gaszeniu pożarów zaczyna maleć.
Decyzję o utworzeniu Warszawskiej Straży Ogniowej podjęła Rada Administracyjna Królestwa Polskiego w grudniu 1834 r.
Warszawska Straż Ogniowa jako pierwsza w Polsce zawodowa organizacja ratownictwa ogniowego rozpoczęła swą działalność z dniem 1 stycznia 1836 roku.
Przejęła ona obowiązki Zgromadzenia Majstrów Kominowych i Magazynu Karowego. Oprócz "wycierania kominów po domach" miała za zadanie "utrzymać czystość w mieście". Później zakres obowiązków rozszerzono o oświetlanie miasta.
Szeregi straży mieli zasilać mieszkańcy miasta Warszawy, a ewentualne braki uzupełniać "spisowi Polscy do służby frontowej mniej zdatni". Powołano 4 jednostki zawodowe o łącznej obsadzie 250 osób, które to w 1851 rozszerzono do 5.
I Oddział - w dawnych koszarach Artylerii Konnej Gwardii na Nalewkach,
II Oddział - przy ulicy Senatorskiej w jednym z budynków Ratusza,
III Oddział - na rogu Aleii Jerozolimskich i Nowego Światu,
IV Oddział - na Pradze przy ulicy Petersburskiej /Jagielońskiej/
V Oddział - w Koszarach Mirowskich przy ulicy Chłodnej
Ustawa o Straży Ogniowej w Warszawie z 1867 r. wprowadziła zadania:
- gaszenia pożarów,
- wycierania kominów
- czyszczenia ulic, polewania dróg szosowych i placów miejskich oraz oświetlania ulic.
Z chwilą wejścia w życie w/w ustawy szeregi straży miały być kompletowane wyłącznie z "kontyngentu wojskowego".
Dopiero w 1873 r. Rozkazem Carskim wprowadzono wyłącznie służbę ochotniczą.
Jednostki Warszawskiej Straży można było odróżnić dzięki chorągiewce lub maści koni i tak:
I Oddział - chorągiewka - czerwona koń - kary
II Oddział - - biała - łaciaty, siwy
III Oddział - - niebieska - gniady
IV Oddział - - żółta - szaro gniade
V Oddział - - zielona - kasztanowate.
Komendant Straży posiadał chorągiewkę buraczkową.
Sygnalizowanie i alarmowanie do pożarów odbywało się w następujący sposób:
- przez obserwatora z wieży lub dostrzegalni
- za pomocą grzechotek przez dozorców nocnych
- powiadamianie bezpośrednie przez policję i dozorców
- z wykorzystaniem dzwonów kościelnych.
Wybuch I wojny światowej był ciosem dla uformowanej i sprawnie działającej straży ogniowej. Duże ilości sprzętu i dobrze wyszkolona kadra wcielona została w szeregi wojsk carskich lub zesłana w głąb Cesarstwa.
Po uzyskaniu niepodległości w 1918 r. braki sprzętowe i niski stan osobowy kompensowano dużym zaangażowaniem i entuzjazmem. A tego nie brakowało nigdy Warszawskiej Straży Ogniowej.
W 1928 r. ze służby w Warszawskiej Straży Ogniowej wycofano całkowicie konie.
Sukcesywnie unowocześniano łączność a tym samym poprawiano metody i formy alarmowania. Zaczęto stosować łączność telefoniczną.
W 1937 roku oddano do użytku Warszawskiej Straży Ogniowej nowy gmach przy ulicy Polnej 1. Mieścił on III Oddział straży przeniesiony z Nowego Światu oraz Komendę i Biura Sztabu Straży z Nalewek.
Do chwili obecnej budynek użytkuje straż. Obecnie mieści się w nim siedziba Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej województwa mazowieckiego, Komenda Powiatowa PSP w Warszawie i Jednostka Ratowniczo Gaśnicza PSP nr 3.
W przeddzień wybuchu II wojny światowej Warszawska Straż Ogniowa została przeorganizowana zgodnie z planem mobilizacyjnym na działania w warunkach wojennych.
Wybuch wojny ściągnął do Warszawy jednostki straży pożarnej z Łodzi i Poznania.
10 września strażaków zmilitaryzowano. Nie szczędzili oni zdrowia i sił broniąc Stolicy przed niemieckim agresorem. 30 strażaków straciło życie, 50 zostało rannych.
W okresie wojennym działał na terenie Warszawy Strażacki Ruch Oporu "Skała". Prowadziła ona liczne akcje sabotażowe. Okupant zdając sobie sprawę z siły jednostek straży w lipcu 1944 r. zaczął likwidować oddziały straży, a członków aresztować.
Nie zniechęciło to strażaków do uczestnictwa w Powstaniu Warszawskim.
W styczniu 1945 roku lewobrzeżna Warszawa zostaje oswobodzona. Ocalałe Koszary Mirowskie zaczynają odżywać. Znów gromadzą się w nich warszawscy strażacy. Jak zawsze nie brak im entuzjazmu i chęci do pracy. Pomagają oni w odgruzowywaniu i odbudowie stolicy.